Yurt dışı üretici fiyatlarında artış sürüyor

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Mayıs 2026 Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) verileri, ihracat yapan firmaların üretim maliyetlerindeki yükselişin devam ettiğini ortaya koydu. Verilere göre YD-ÜFE mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 1,71, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 34,16 arttı. Bu rakamlar, dış pazarlara üretim yapan sanayi kuruluşlarının maliyet baskısıyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

YD-ÜFE, Türkiye’de üretilip yurt dışına satılan ürünlerin üretici fiyatlarındaki değişimi ölçüyor. Bu nedenle endeks, ihracatçıların maliyetlerini ve uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü yakından ilgilendiriyor. Son açıklanan veriler, özellikle enerji ve hammadde maliyetlerinin ihracat sektörünü önemli ölçüde etkilediğini ortaya koyuyor.

Mayıs ayında yıllık bazda yüzde 34’ü aşan artış, geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 25,34’lük yükselişin de üzerinde gerçekleşti. Bu durum, maliyetlerdeki artış eğiliminin son dönemde hız kazandığını gösteriyor. Ayrıca on iki aylık ortalamalara göre artış oranının yüzde 31,96 seviyesine ulaşması da üreticilerin uzun süredir yüksek maliyet baskısı altında faaliyet gösterdiğine işaret ediyor.

Sanayinin alt sektörlerine bakıldığında en dikkat çekici gelişme madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe yaşandı. Bu sektörde yıllık fiyat artışı yüzde 47,70 olarak gerçekleşti. İmalat sanayisinde ise yıllık artış yüzde 33,93 oldu. Türkiye’nin ihracatının büyük bölümünü oluşturan imalat sanayisindeki bu yükseliş, dış ticaret açısından önem taşıyor.

Ana sanayi gruplarında ise en çarpıcı artış enerji sektöründe görüldü. Enerji grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 104,38’e ulaştı. Başka bir ifadeyle enerji maliyetleri bir yıl içinde iki katından fazla yükseldi. Enerji maliyetlerindeki bu sert yükseliş, üretim yapan işletmelerin giderlerini artırırken ihracat ürünlerinin maliyetlerine de doğrudan yansıyor.

Ara mallarında yıllık artış yüzde 31,50 olarak gerçekleşirken, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 33,73 ve dayanıksız tüketim mallarında yüzde 36 oranında yükseliş kaydedildi. Sermaye mallarında ise yüzde 23,68’lik artış görüldü. Bu tablo, üretimin hemen her aşamasında maliyet baskısının hissedildiğini ortaya koyuyor.

Aylık verilere bakıldığında da maliyet artışlarının sürdüğü görülüyor. Mayıs ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe yüzde 5,30, imalat sanayisinde ise yüzde 1,65 oranında artış yaşandı. Özellikle ara mallarındaki yüzde 3,48’lik yükseliş dikkat çekiyor. Çünkü ara malları, üretimde kullanılan temel girdileri oluşturuyor. Bu kalemde yaşanan artışlar, ilerleyen dönemlerde nihai ürün fiyatlarına da yansıyabiliyor.

Dayanıksız tüketim mallarında aylık artış yüzde 2,20 olurken dayanıklı tüketim mallarında yüzde 1,49, sermaye mallarında ise yüzde 1,62 artış kaydedildi. Buna karşılık enerji grubunda aylık bazda yüzde 6,23’lük bir düşüş yaşandı. Ancak yıllık enerji maliyetlerindeki çok yüksek artış dikkate alındığında bu düşüşün genel tabloyu değiştirecek büyüklükte olmadığı görülüyor.

Uzmanlar, küresel enerji fiyatları, döviz kuru hareketleri, hammadde maliyetleri ve uluslararası lojistik giderlerinin üretici fiyatları üzerinde etkili olmaya devam ettiğini belirtiyor. Özellikle ihracata yönelik üretim yapan firmalar hem dış pazarlardaki rekabet koşullarıyla hem de yükselen maliyetlerle mücadele etmek zorunda kalıyor.

YD-ÜFE’deki yükseliş yalnızca üreticileri değil, ekonominin genelini de ilgilendiriyor. Çünkü üretim maliyetlerinde meydana gelen artışlar zaman içinde ihracat fiyatlarına, şirket kârlılıklarına ve yatırım kararlarına etki edebiliyor. Maliyet baskısının uzun süre devam etmesi durumunda bazı sektörlerde rekabet gücünün zayıflaması riski de bulunuyor.

Mayıs 2026 verileri, Türkiye’nin ihracat odaklı üretim yapısının hâlâ önemli maliyet baskıları altında faaliyet gösterdiğini gösteriyor. Özellikle enerji ve hammadde kaynaklı fiyat artışları üreticilerin önündeki en önemli sorunlardan biri olmayı sürdürüyor. Önümüzdeki aylarda enerji piyasalarındaki gelişmeler, döviz kurlarının seyri ve küresel ekonomik koşullar YD-ÜFE’nin yönü açısından belirleyici olmaya devam edecek gibi görünüyor.