haberebakis.com
Rakamlar çarpıcı gerçeği gösterdi: Yükseköğretimde kritik kırılma!
Türkiye’de bilimsel üretimin temel merkezleri olarak görülen üniversitelerin araştırma performansına ilişkin yeni veriler, yükseköğretim sistemindeki değişimi gözler önüne serdi. Son yıllarda artan üniversite sayısı ve eğitim politikaları tartışılırken, bilimsel faaliyetlerin ağırlık merkezi de dikkat çekici biçimde değişmeye başladı.
AR-GE VERİLERİ GERÇEĞİ ORTAYA KOYDU
TÜBİTAK’ın yayımladığı verilere göre, Türkiye’de üniversitelerin toplam Ar-Ge harcamaları içindeki payı 2002’de yüzde 64,3 seviyesindeyken 2025 itibarıyla yüzde 30,9’a geriledi. Toplam Ar-Ge harcaması 851,9 milyar TL’ye ulaşmasına rağmen, üniversitelerin bu harcamalardaki ağırlığı ciddi biçimde azaldı.
“HER İLE BİR ÜNİVERSİTE” POLİTİKASI TARTIŞILIYOR
Haberde, üniversite sayısının hızlı artmasının eğitim kalitesinde düşüşe yol açtığı değerlendirmesine yer veriliyor. Özellikle plansız büyümenin, akademik niteliği zayıflattığı ve bilimsel üretimi olumsuz etkilediği ifade ediliyor.
ÜNİVERSİTELERİN PAYI ERİRKEN ÖZEL SEKTÖR YÜKSELİYOR
Verilere göre Ar-Ge harcamalarında dikkat çeken bir diğer değişim de sektörler arası dağılımda yaşandı. 2002’de yüzde 28 olan özel sektör payı 2025’te yüzde 65’e yükselirken, kamunun payı ise yüzde 7’den yüzde 4,3’e geriledi.
GENÇ İŞSİZLİĞİ VE EĞİTİM KALİTESİ BAĞLANTISI
Haberde, çok sayıda üniversite açılmasının yalnızca akademik kaliteyi değil, mezunların iş gücü piyasasındaki durumunu da etkilediği vurgulanıyor. Artan üniversite sayısına rağmen genç işsizliğinin yükselmesi, eğitim ile istihdam arasındaki bağın zayıfladığına işaret ediyor.
BİLİMSEL ÜRETİMDE YAPISAL DÖNÜŞÜM
Ortaya çıkan tablo, Türkiye’de bilimsel üretimin giderek üniversiteler dışına kaydığına işaret ediyor. Uzmanlara göre bu durum, uzun vadede akademik kapasite, inovasyon ve nitelikli insan kaynağı üzerinde belirleyici etkiler yaratabilir.
Türkiye’de yükseköğretim sistemi son 20 yılda hızlı bir genişleme sürecine girdi. “Her ile bir üniversite” politikasıyla üniversite sayısı önemli ölçüde arttı. Ancak bu genişleme sürecinin akademik kalite, araştırma kapasitesi ve kaynak dağılımı üzerindeki etkileri uzun süredir tartışılıyor. Özellikle Ar-Ge yatırımlarının üniversitelerden özel sektöre kayması, bilimsel üretimin yapısında dönüşüm yaşandığını ortaya koyuyor.
• Üniversitelerin Ar-Ge payı ne kadar düştü?
2002’de yüzde 64,3 olan pay, 2025 itibarıyla yüzde 30,9’a geriledi.
• Toplam Ar-Ge harcaması ne kadar?
2025 yılı itibarıyla toplam Ar-Ge harcaması 851,9 milyar TL olarak açıklandı.
• Özel sektörün payı ne oldu?
2002’de yüzde 28 olan özel sektör payı, 2025’te yüzde 65’e yükseldi.
