Varlık Fonu ‘borçlanma’ fonuna dönüştü!

Haberebakis.com

AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın yönetim kurulu başkanlığını yürüttüğü Türkiye Varlık Fonu’nun 2024 yılı denetim raporu TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Raporda, Fon’un kısa ve uzun vadeli borçlarının toplamının 10 trilyon 671 milyar liraya ulaştığı belirtilirken, bağımsız denetçilerin gizlilik gerekçesiyle bazı kamu şirketlerine ait mali verilere erişemediği vurgulandı.

PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU’NDA GÖRÜŞÜLECEK
Türkiye Varlık Fonu’nun 2024 denetim raporu, 14 Ocak’ta TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda ele alınacak. Halk Bankası, BOTAŞ, PTT, Ziraat Bankası, ÇAYKUR ve Türkşeker gibi kamunun önemli gelir getirici kuruluşlarını bünyesinde barındıran Fon’a ilişkin rapor, milletvekillerinin incelemesine sunulacak. Görüşmelerde Fon’un mali yapısı ve borçlanma politikalarının öne çıkması bekleniyor.

BORÇLANMA FONUNA DÖNÜŞTÜ
Denetim raporu, Türkiye Varlık Fonu’nun mevcut yapısıyla bir borçlanma fonuna dönüştüğünü ortaya koydu. Fon’un finansal tablolarına göre 2024 yılı itibarıyla toplam borç tutarı 10 trilyon 671 milyar liraya yükseldi. Bu borcun 8 trilyon 814 milyar liralık kısmı kısa vadeli, 1 trilyon 857 milyar liralık bölümü ise uzun vadeli yükümlülüklerden oluştu.

BORÇ YÜKÜNDE YÜZDE 35 ARTIŞ
Raporda yer alan karşılaştırmalı verilere göre, Fon’un toplam yükümlülükleri 2023 yılında 7 trilyon 884 milyar lira seviyesindeydi. Bir yıl içinde borçların yüzde 35,3 oranında arttığı kaydedildi. Bu artış, Fon’un finansman modeline ve borçlanma eğilimine yönelik eleştirileri yeniden gündeme getirdi.

DENETÇİLER VERİLERE ULAŞAMADI
Bağımsız denetim raporunda en dikkat çeken başlıklardan biri, gizlilik gerekçesiyle kamu şirketlerine ait finansal verilere erişilememesi oldu. Denetçiler, bazı şirketlerin mali tablolarına ilişkin yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edemediklerini rapora yansıttı. Bu durum, denetim sürecinin şeffaflığına ilişkin soru işaretlerini artırdı.

TEC VE GİZLİLİK GEREKÇESİ
Fon bünyesindeki Turkish Energy Company’ye ait finansal tabloların gizlilik unsuru taşıdığı gerekçesiyle bağımsız denetimden geçmediği belirtildi. Denetçiler, TEC’e ilişkin toplam varlıklar, özkaynaklar ve net kâr kalemleri hakkında yeterli ve uygun denetim kanıtına ulaşamadıklarını kaydetti.

BOTAŞ VE TPAO RAPORLARI
BOTAŞ’ın mali tablolarında, ilişkili olmayan taraflardan uzun vadeli diğer alacaklar kaleminde 9 milyar 335 milyon liralık tutar bulunduğu ancak bu kalemin gizlilik unsuru taşıması nedeniyle denetlenemediği ifade edildi. Ayrıca stokların 60 milyar 794 milyon lira, satışların maliyetinin ise 624 milyar 475 milyon lira olarak yer aldığı, ancak stok alım fiyatlarına dair denetim kanıtı elde edilemediği belirtildi.
TPAO’nun finansal tablolarında ise maddi duran varlıkların 490 milyar 940 milyon lira, ertelenmiş vergi varlıklarının 11 trilyon 45 milyar lira olduğu kaydedildi. Petrol ve gaz varlıklarında değer düşüklüğü ile ertelenmiş vergi varlıklarının geri kazanılabilirliğine ilişkin denetimlerin gizlilik gerekçesiyle yapılamadığı aktarıldı.

TÜRKŞEKER VE STOK KALEMLERİ
Türkşeker’in finansal tablolarında yer alan 37 milyar 421 milyon liralık stoklar ile 22 milyar 35 milyon liralık satışların maliyetine ilişkin yeterli denetim kanıtı bulunamadığı raporda yer aldı. Bu nedenle Türkşeker için bağımsız denetimde görüş vermekten kaçınıldığı belirtildi.

SINIRLI OLUMLU GÖRÜŞ VERİLDİ
Denetim raporunda, finans, enerji, madencilik, tarım, gıda, telekomünikasyon ve ulaştırma alanlarında faaliyet gösteren çok sayıda şirket için sınırlı olumlu görüş bildirildi. PTT, BOTAŞ, TPAO ve Koza İpek Holding bu kapsamda yer alırken, bazı şirketlerin finansal tablolarına ilişkin belirsizliklerin sürdüğü ifade edildi.

HALKBANK DAVALARI YİNE RAPORDA
Raporda, Halk Bankası’nın ABD’de devam eden “İran yaptırımlarının ihlali” davalarına ilişkin olarak karşılık ayrılmadığı hususu bir kez daha vurgulandı. Bu durumun önceki denetim raporlarında da yer aldığı hatırlatıldı.

Türkiye Varlık Fonu’nun artan borç yükü ve denetim süreçlerinde yaşanan gizlilik sorunları, Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki görüşmelerde ayrıntılı biçimde ele alınacak. Rapora ilişkin değerlendirmelerin, Fon’un gelecekteki mali yapısı ve kamu kaynaklarının kullanımı açısından yeni tartışmaları beraberinde getirmesi bekleniyor.

Kaynak: Birgün