Nöbetçi Eczaneler
Haberebakis.com
Dünya yörüngesinde hızla artan uydu sayısı, olası bir büyük güneş patlaması senaryosunda insanlığı uzaydan koparma riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Princeton Üniversitesi’nde görev yapan Sarah Thiele’in öncülüğünde yürütülen araştırmaya göre, 1859’daki Carrington Patlaması’na benzer bir olay, uydular arası zincirleme çarpışmaları yalnızca birkaç gün içinde kaçınılmaz hale getirebilir.
UYDU SAYISI REKOR KIRDI
2018’den bu yana Dünya yörüngesindeki uydu sayısında keskin bir artış yaşandı. Yaklaşık 4 bin olan aktif uydu sayısı, 2025 itibarıyla 14 bine yaklaştı. Bu artışta en büyük pay, Elon Musk’ın sahibi olduğu Starlink uydu ağına ait. Starlink’in, 340 ile 540 kilometre irtifa aralığında 9 binden fazla aktif uydusu bulunuyor.
UZAYDA YAKINLAŞMALAR ARTIYOR
Araştırmaya göre iki uydunun birbirine 1 kilometreden daha fazla yaklaşması “kritik yakınlaşma” olarak tanımlanıyor. Bu tür olaylar genel uydu trafiğinde her 22 saniyede bir yaşanıyor. Starlink uyduları özelinde ise bu süre ortalama 11 dakikaya kadar düşüyor.
HER UYDU YILDA 41 MANEVRA YAPIYOR
Uyduların çarpışmadan kaçınabilmesi için yılda ortalama 41 kez kaçınma manevrası yapması gerekiyor. Bu manevralar hem yakıt tüketimini artırıyor hem de uzun vadede uydu ömrünü ciddi şekilde kısaltıyor.
GÜNEŞ PATLAMASI EN BÜYÜK TEHDİT
Araştırmada uydular için en büyük riskin büyük ölçekli güneş patlamaları olduğu vurgulanıyor. Mayıs 2024’te yaşanan Gannon patlamasında, yörüngedeki uyduların yaklaşık yarısı konumlarını koruyabilmek için yakıtlarının önemli bir kısmını harcamak zorunda kaldı.
NAVİGASYON VE İLETİŞİM ÇÖKEBİLİR
Güneş patlamalarının neden olduğu manyetik fırtınaların, uyduların navigasyon ve iletişim sistemlerini devre dışı bırakma ihtimali bulunuyor. Bu durumda uydu operatörlerinin kaçınma manevrası komutları gönderemeyeceği belirtiliyor.
2,8 GÜNDE FELAKET SENARYOSU
Araştırmaya göre Haziran 2025 itibarıyla uydu operatörlerinin kontrol kabiliyetini kaybetmesi halinde, yaklaşık 2,8 gün içinde zincirleme çarpışmaların başlaması öngörülüyor. Bu süre, mega uydu takımyıldızlarının yaygınlaşmasından önce, 2018’de yapılan hesaplamalarda 121 gün olarak öngörülmüştü.
UZAY ÇÖPLÜĞÜ GERİ DÖNÜŞÜ OLMAYAN NOKTADA MI?
Uyduların çarpışmasıyla oluşacak enkaz bulutunun, yeni uyduların fırlatılmasını uzun yıllar boyunca imkânsız hale getirebileceği belirtiliyor. Bu durum, küresel internet, navigasyon, hava trafiği ve askeri sistemler için ciddi bir risk oluşturuyor.
CARRINGTON PATLAMASI UYARISI
1859 yılında meydana gelen ve insanlık tarihinin bilinen en güçlü güneş patlaması olan Carrington Olayı’na benzer bir patlamanın yaşanması halinde, uydularla üç günden daha uzun süre bağlantı kurulamayabileceği vurgulanıyor.
Uzmanlara göre uydu sayısının kontrolsüz biçimde artması, uzayın sürdürülebilir kullanımını tehdit ediyor. Uluslararası düzenlemeler ve uydu sayısına sınırlama getirilmemesi halinde, tek bir doğal olay küresel iletişim altyapısını devre dışı bırakabilir.