Nöbetçi Eczaneler
Avrupa genelinde yürütülen Green to Grey projesi, 2018-2024 arasında doğa ve tarım alanlarının sanayi, maden ve inşaat projeleri nedeniyle hızla yok olduğunu ortaya koydu. 30 ülkeyi kapsayan araştırma, Avrupa’da toplam 9 bin kilometrekarelik alanın beton ve asfalta dönüştüğünü, Türkiye’nin ise doğa kaybında ilk sırada yer aldığını gösterdi.
AVRUPA’DA 9 BİN KİLOMETREKARE DOĞA YOK OLDU
Guardian ve Le Monde gibi medya kuruluşlarının da dahil olduğu 11 Avrupa merkezli haber ağı, Norveç Doğa Araştırmaları Enstitüsü (NINA) ortaklığında yürütülen Green to Grey projesinde bir araya geldi. Uydu görüntüleriyle yapay zekâyı birleştiren proje, 2018-2023 arasında Avrupa kıtasındaki doğa ve tarım alanlarının dönüşümünü inceledi.
Sonuçlara göre, 6 yılda yaklaşık 9 bin kilometrekare doğa ve tarım alanı konut, sanayi ve altyapı projelerine dönüştü.
TÜRKİYE AVRUPA’NIN ZİRVEDEKİ ÜLKESİ
Projenin Türkiye ayağını yürüten araştırma ekibi The Black Sea, 2018-2023 döneminde ülkede yaklaşık 1860 kilometrekare doğa ve tarım alanının beton ve asfalta dönüştüğünü açıkladı. Bu, İstanbul’un Anadolu Yakası’ndan daha büyük bir alan anlamına geliyor.
Verilere göre Türkiye’de doğa kaybı yalnızca ekolojik bir mesele değil; aynı zamanda sınıfsal bir krize dönüşmüş durumda. Araştırmada incelenen 20 kritik vakadan 11’i doğrudan Organize Sanayi Bölgesi (OSB) projeleriyle bağlantılı çıktı.
OSB’LER TARIM ALANLARINI YUTUYOR
Green to Grey verileri, Türkiye’de yüzlerce hektarlık tarım arazisinin OSB genişlemeleri nedeniyle kullanılamaz hale geldiğini gösteriyor. Bu genişlemeler özellikle Marmara, Ege ve İç Anadolu bölgelerinde yoğunlaşıyor.
En fazla kayıp; Konya, Manisa, Bursa ve Tekirdağ çevresinde yaşandı. Verimli tarım alanları, son beş yılda fabrika ve sanayi tesislerine dönüştürüldü. Uzmanlara göre bu durum “kalkınma” değil, yerel halk için derinleşen yoksullaşma anlamına geliyor.
AVRUPA’DA DOĞA KAYBININ ANA NEDENLERİ
Proje bulgularına göre doğa kaybının nedenleri şu şekilde sıralandı:
-
%40 konut ve kentsel genişleme
-
%22 ulaştırma ve lojistik altyapı
-
%2 enerji projeleri
-
Kalan bölüm madencilik ve sanayi yatırımları
Bu oranlar, Avrupa genelinde doğal ekosistemlerin büyük ölçüde ekonomik büyüme odaklı planlamalar tarafından şekillendirildiğini gösteriyor.
SAPANCA’DA “DOĞA TURİZMİ” GÖRÜNÜMLÜ YAPILAŞMA
Green to Grey projesinin Türkiye ayağında öne çıkan vakalardan biri de Sapanca Gölü çevresi oldu. The Black Sea ekibinin “Sapanca’nın Bungalov Çılgınlığı” başlıklı dosyasına göre, 2018-2023 yılları arasında yaklaşık 3 bin bungalov ve villa tipi yapı inşa edildi.
Bu yapıların büyük bölümü imar planında orman veya tarım alanı olarak görünen parsellerde yükseldi. Süreçte ağaç kesimleri arttı, su kaynaklarının debisi azaldı, erozyon oranı yükseldi.
BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK AZALIYOR, HALKIN ERİŞİMİ KISITLANIYOR
Yerel halkın orman ve göl çevresine erişimi sınırlanırken, bölgede yaşayan canlı türlerinin sayısında gözle görülür bir azalma kaydedildi. Uzmanlar, doğa turizmi adı altında yürütülen bu yapılaşmanın, bölgesel ekosistemi kalıcı biçimde zayıflattığını belirtiyor.
TÜRKİYE’DE DOĞA KAYBI NEDEN SINIFSAL BİR KRİZE DÖNÜŞTÜ?
Green to Grey araştırmacılarına göre, Türkiye’de doğa ve tarım alanlarının kaybı yalnızca çevresel bir tahribat değil; gelir dağılımı eşitsizliğiyle doğrudan bağlantılı bir sosyoekonomik sorun. Sanayi projeleriyle yok olan tarım alanları, geçimini bu arazilerden sağlayan binlerce ailenin ekonomik güvenliğini tehdit ediyor.
Avrupa genelinde doğa kaybını izlemeyi sürdürecek olan Green to Grey ekibi, 2025’te yeni bir rapor yayımlamaya hazırlanıyor. Türkiye’de çevre örgütleri ise, özellikle OSB genişlemeleri ve kıyı yapılaşmalarına yönelik ekolojik planlama reformu talep ediyor.