Sarıkamış dramı!

Sarıkamış Harekâtının 111. yılındayız. Yine sosyal medyada ‘’Sarıkamış Destanı’’ gibi paylaşımlar yapılmaya başlandı. Bu tür paylaşımları okudukça halkımızın Sarıkamış Harekâtının gerçekte ne olduğunu bilmediğini görüp üzülüyorum.

Sarıkamış Harekâtı bir ‘’Destan’’ değil, olsa olsa bir dramdır. Deli İbo adlı kitabımda uzun uzun anlatmaya çalışmıştım bu dramı. Kitabımı okumayanlar için burada kısaca anlatmaya çalışacağım. Gerçeği daha iyi anlamak için harekâtı üç başlıkta anlatmaya çalışacağım.

SARIKAMIŞ HAREKÂTI NEDEN YAPILDI?

Osmanlı hazinesi tam manasıyla iflas etmiş durumdaydı. Vergiler, Osmanlı’ya borç veren empeyalist devletlerin kurduğu ‘’Duyunu Umumiye’’ tarafından toplanıyor, borç verenlerin borç taksit ve faizleri alındıktan sonra geriye kalan para Osmanlı hazinesine veriliyordu. Hazineye aktarılan para memur maaşlarına bile yetmeyecek kadar azdı. Osmanlı borç bulmak zorundaydı. Ancak kimse borç vermeye yanaşmıyordu. Tek borç alınabilecek devlet Almanya idi. Onların da borç vermek için koşulları vardı.

2 Ağustos 1914 Günü, Yeniköy’deki Sait Halim Paşa yalısında Sadrazam Sait Halim Paşa ve Harbiye Nazırı Enver paşa ile Alman Büyükelçisi Baron Hans Von Wangenheim’in yaptığı toplantı sonrası 8 maddelik bir anlaşma imzalandı. Aynı gün yani 2 Ağustos 1914 günü Osmanlı Devleti seferberlik İlan etti.

Almanlar’ın en önemli isteği, Lehistan (Polanya) cephesinde Ruslar’a karşı zor durumda olan Alman Ordusunun rahatlaması için Osmanlı’nın Ruslar’a karşı Kafkasya’da yeni bir cephe açmasıydı. Bu şekilde Rus ordusu 2 cephede savaşarak güçleri bölünecekti. Osmanlı bu isteği kabul etti. Tabii halka Almalar istediği için değil, işgal altındaki Kars, Ardahan ve Batum’u işgalden kurtarmak için yapıldığı söylenecekti. Zira Kars, Ardahan, Batum 93 Harbi sonrası savaş tazminatı olarak Ruslar’a verilmişti.

SARIKAMIŞ HAREKÂT KARARI NASIL VERİLDİ?

Harbiye Nazırı Enver Paşa bir harekât planı hazırlayarak harekât emrini Erzurum’daki 3.Ordu Komutanlığı’na verdi. Başta 3. Ordu Komutanı Hasan İzzet Paşa olmak üzere 9,10 ve 11. Kolordu Komutanları bu koşullarda harekâta karşılardı. Enver Paşa, Trabzon üzerinden Erzurum’a geldi. Hasan İzzet Paşa ‘’Ben askerimi bulunduğu yerde bile doyuramıyorum. Bu kış kıyamette harekât sırasında askerin iaşesini nasıl temin ederim?’’ diyerek karşı çıkıyordu. Kolordu komutanları da aynı görüşteydi. Enver Paşa, Harbiye’den hocası olan Hasan İzzet Paşa’ya ‘’Sen benim hocam olmasaydın seni idam ederdim.’’ diyerek tepki gösterdi. Hasan İzzet Paşa ‘’Ben bu vebalin altına giremem.’’ diyerek istifa etti. Kolordu komutanları da istifa ettiler. Enver Paşa 3. Ordu Komutanlığı’nı da üstlenerek ve yeni kolordu komutanları atayarak 21 Aralık 1914 günü harekâtı başlattı.

SONUÇ!

Çoğu tek kurşun atmadan donarak şehit olan, bir kısmı yaralı, çoğu dizanteri hastası, esir düşmüş 90 bin vatan evladının zayiat verildiği ağır bir yenilgi. TAM BİR DRAM!  Enver Paşa Trabzon üzerinden İstanbul’a döndü.
Şehitlerimize Allahtan rahmet diliyorum. Ruhları şad olsun.