Nöbetçi Eczaneler
haberebakis.com
Dünya bunu konuşuyor: Milyonlarca sivrisinek doğaya salınacak!
ABD’de uzun süredir üzerinde çalışılan sıra dışı bir proje, küresel sağlık açısından yeni bir dönemin kapısını aralamaya hazırlanıyor. Bilim insanları, özellikle yaz aylarında hızla yayılan ve ciddi hastalıklara yol açan bir tehdidi durdurmak için doğaya kontrollü şekilde milyonlarca canlı bırakmayı planlıyor. Yetkililerden onay süreci devam ederken, bu yöntemin nasıl işleyeceği ve sonuçlarının ne olacağı büyük merak konusu haline geldi.
DEV PROJENİN ARKASINDAKİ İSİM VE DETAYLAR
ABD merkezli teknoloji devi Google, “Debug” adlı proje kapsamında milyonlarca kısır erkek sivrisineği doğaya salmaya hazırlanıyor. Projenin amacı, başta dang humması, Zika ve Batı Nil virüsü gibi ölümcül hastalıkların yayılmasını engellemek.
Şirketin planına göre bu sivrisinekler, doğal bir bakteri olan “Wolbachia” ile enfekte ediliyor. Bu bakteriyi taşıyan erkek sivrisinekler, doğadaki dişi sivrisineklerle çiftleştiğinde yavrular gelişemiyor. Böylece popülasyon zamanla azalıyor.
NASIL ÇALIŞIYOR: “İYİ SİVRİSİNEK” STRATEJİSİ
Projede kullanılan sivrisinekler insanları ısırmayan erkek türlerden seçiliyor. Çünkü hastalık bulaştıranlar yalnızca dişi sivrisinekler. Bu nedenle doğaya bırakılan bireyler doğrudan insan sağlığına tehdit oluşturmuyor.
Bilim insanları bu yöntemi “iyi sivrisineklerle kötü sivrisinekleri yok etme” stratejisi olarak tanımlıyor. Amaç, zararlı popülasyonu kimyasal ilaç kullanmadan baskılamak.
HEDEFTE HANGİ HASTALIKLAR VAR?
Sivrisinekler dünya genelinde her yıl yaklaşık 700 bin ila 1 milyon insanın ölümüne neden oluyor. Bu da onları gezegenin en ölümcül canlılarından biri haline getiriyor.
Özellikle “Aedes aegypti” türü; dang humması, Zika ve sarı humma gibi hastalıkların başlıca taşıyıcısı olarak biliniyor. Proje doğrudan bu türü hedef alıyor.
MİLYONLARCA SİVRİSİNEK NEREYE SALINACAK?
Plan kapsamında ABD’nin Kaliforniya ve Florida eyaletlerinde milyonlarca sivrisineğin doğaya bırakılması hedefleniyor. Şirketin yetkili kurumlardan resmi onay almak için başvuruda bulunduğu belirtiliyor.
Bazı kaynaklara göre ilk aşamada 32 milyon, ilerleyen süreçte ise çok daha yüksek sayılara ulaşılması planlanıyor.
ELEŞTİRİLER VE ENDİŞELER
Projeye destek kadar eleştiri de var. Uzmanların bir kısmı yöntemin çevreye etkilerinin uzun vadede net olmadığını savunuyor. Ekosistem dengesi üzerindeki olası sonuçlar tartışılıyor.
Buna karşılık projeyi destekleyen bilim insanları ise yöntemin genetik müdahale içermemesi ve kimyasal kullanılmaması nedeniyle daha güvenli olduğunu belirtiyor.
Sivrisineklerle mücadelede “Steril Böcek Tekniği” uzun süredir farklı ülkelerde uygulanıyor. Küba, Çin ve Güney Kıbrıs gibi bölgelerde yapılan pilot projelerde kısırlaştırılmış böceklerin doğaya salınmasıyla popülasyon kontrolü sağlanmaya çalışıldı.
İklim değişikliği ve artan sıcaklıklar nedeniyle sivrisineklerin yayılım alanı genişliyor. Bu durum, özellikle Avrupa dahil birçok bölgede yeni salgın risklerini beraberinde getiriyor.
• Kısır sivrisinekler insanları ısırır mı?
Hayır. Projede kullanılanlar erkek sivrisineklerdir ve insanları ısırmaz.
• Bu yöntem hastalıkları tamamen bitirecek mi?
Tamamen ortadan kaldırması beklenmiyor ancak yayılımı ciddi ölçüde azaltabilir.
• Doğaya zarar verir mi?
Uzmanlar arasında görüş ayrılığı var. Bazıları güvenli bulurken bazıları ekosistem etkilerinin izlenmesi gerektiğini savunuyor.