O fon işçiye değil işverene çalışıyor!

haberebakis.com

TÜİK ve İşkur verileri, Türkiye’deki işsizlik tablosunun en karanlık yönünü bir kez daha gözler önüne serdi.

RESMİ İŞSİZ SAYISI 3 MİLYON KİŞİ

Ocak 2026 itibarıyla resmi işsiz sayısı 3 milyona dayanırken, kendi maaşından kesilen primlerle oluşturulan fondan yararlanabilenlerin oranı tarihin en düşük seviyelerine geriledi. Mevzuatın getirdiği katı “prim günü” ve “çalışma süresi” kriterleri, işini kaybeden vatandaşın önünde aşılması imkansız bir duvar örerken, fonda biriken yüz milyarlarca liranın asıl adresi ise kamuoyunda büyük bir tartışmanın fitilini ateşledi.

İŞSİZLİK ÖDENEĞİNDE 14 BİN LİRA SEFALETİ

Şubat 2026 verilerine göre, işsizlik ödeneği alan 540 bin 301 kişi için yapılan toplam ödeme tutarı, kişi başına ortalama 14 bin 217 lirada kaldı. Brüt asgari ücretin 33 bin 30 lira olduğu bir ekonomide, işsizlik maaşının ortalaması asgari ücretin yarısına bile ulaşamadı. Yasaya göre en yüksek işsizlik ödeneği 26 bin 424 lira olarak belirlenmiş olsa da, sistemin hesaplama yöntemi nedeniyle çoğu işsiz taban fiyata yakın olan 13 bin 212 liralık ödemeye mahkum edildi. Bu rakam, güncel enflasyon ve yaşam maliyeti karşısında temel gıda ihtiyaçlarını bile karşılamaktan uzak bir tablo çiziyor.

RESMİ İŞSİZLERİN YÜZDE 80’İ KAPSAM DIŞI

Ocak 2026 verileri, sistemin işleyişindeki büyük kopukluğu kanıtladı. Ülke genelindeki 2 milyon 819 bin resmi işsizin sadece 553 bin 497’si ödenek alabildi. Bu durum, işsizlerin yüzde 80,4’ünün yani yaklaşık 2,3 milyon kişinin fondan hiçbir destek göremediği anlamına geliyor. Fonun kurulduğu 2002 yılından bu yana başvuran yaklaşık her iki kişiden birinin eli boş dönmesi, “işsizlik sigortası kime hizmet ediyor?” sorusunu bir kez daha gündeme taşıdı.

FONUN KAYNAĞI İŞVERENE TEŞVİK OLDU

İşsizlik Sigortası Fonu’nun gelir-gider tablosundaki adaletsizlik, harcama kalemlerinde kendisini net bir şekilde gösterdi. 2026’nın ilk iki ayında fonun toplam gideri 53,5 milyar lira olarak gerçekleşirken, bu paranın sadece 18 milyar lirası doğrudan işsizlere ödendi. Buna karşılık, işverenlere “teşvik ve destek” adı altında 14,6 milyar lira, “İşbaşı Eğitim Programları” üzerinden ise 6,8 milyar lira aktarıldı. Toplamda 21,4 milyar liraya ulaşan bu miktar, işverenlere giden payın işçilere giden doğrudan ödemeyi geride bıraktığını kanıtladı.

ERİŞİM ŞARTLARI DUVAR ÖRÜYOR

İşsizlerin fona ulaşamamasının arkasında mevzuatın ağır şartları yatıyor. Bir işçinin ödenek alabilmesi için son 120 gün kesintisiz çalışmış olması ve son üç yıl içinde en az 600 gün prim ödemesi gerekiyor. Özellikle esnek çalışma modellerinin yaygınlaştığı günümüzde, birçok işçi bu prim günlerini tamamlayamadan işsiz kalıyor ve fondan yararlanma hakkını kaybediyor. Ayrıca 30 günlük başvuru süresini kaçıranlar da sistemin dışına itiliyor.

İŞSİZLİK SİGORTASI FONU

İşsizlik Sigortası Fonu, 1999 yılında yaşanan Marmara Depremi sonrası ekonomik zorluklara karşı bir güvence olarak yasalaşmış ve 2002 yılında ödemelere başlamıştı. İşçi, işveren ve devlet katkısıyla büyüyen fonun toplam varlığı bugün 678,5 milyar TL’ye ulaşmış durumda. Ancak yıllar içerisinde fonun asıl amacından saparak “hükümetin teşvik kasası” haline geldiği yönündeki eleştiriler arttı. Ekonomistler, enflasyonun bu denli yüksek olduğu bir dönemde işsizlik ödeneği tavanının ve hesaplama yönteminin güncellenmemesinin toplumsal yoksulluğu derinleştirdiğine dikkat çekiyor.

• İşsizlik maaşı alabilmek için kaç gün prim gerekiyor? İş sözleşmesinin sona ermesinden önceki son 3 yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olmalıdır.

• 2026 yılı için en düşük ve en yüksek işsizlik maaşı ne kadar? 2026 yılı için taban ödenek 13 bin 212 TL, tavan ödenek ise 26 bin 424 TL olarak uygulanmaktadır.

• Resmi işsizlerin ne kadarı maaş alabiliyor? Güncel verilere göre resmi işsizlerin sadece yüzde 19,6’sı işsizlik ödeneğinden faydalanabiliyor, yüzde 80’i kapsam dışında kalıyor.