Nöbetçi Eczaneler
Haberebakis.com
Milli Eğitim Bakanlığı’nın mesleki eğitim politikaları, 2025 yılı bütçe verileriyle birlikte yeniden tartışma konusu oldu. Ocak-Kasım 2025 döneminde akademik liseleri kapsayan genel ortaöğretim programları için 149 milyar TL harcanırken, mesleki ve teknik eğitim için kullanılan kaynak 250,7 milyar TL’ye ulaştı. Ortaya çıkan tablo, mesleki eğitim harcamaları ile genel ortaöğretim bütçesi arasındaki makasın giderek açıldığını gösterdi.
MESLEKİ EĞİTİMDE BÜTÇE ÖNCELİĞİ
AKP hükümetleri döneminde mesleki ve teknik eğitime ayrılan pay, yıllar içinde belirgin biçimde artırıldı. Özellikle sanayi ve iş gücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirilen politikalar, MEB harcamaları içinde mesleki eğitimi öncelikli bir alan haline getirdi. Bakanlık, bu yatırımları istihdam ve üretim odaklı bir yaklaşım olarak savunurken, eleştiriler de aynı ölçüde büyüdü.
MESEM TARTIŞMALARI GÜNDEMDE
Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) uygulaması, mesleki eğitim tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Çocuk işçiliğini meşrulaştırdığı yönündeki eleştiriler, son yıllarda yaşanan iş kazaları ve iş cinayetleriyle daha görünür hale geldi. Eğitim sendikaları ve bazı akademisyenler, mesleki eğitimin öğrencilerin ilgi ve yeteneklerinden çok, erken yaşta üretim süreçlerine dahil edilmesini öncelediğini dile getiriyor.
UZMANLAR NE DİYOR?
Eğitim politikaları üzerine çalışan uzmanlar, mesleki eğitim yatırımlarının niteliğinin sorgulanması gerektiğini vurguluyor. Uzman görüşlerine göre mevcut model, gençleri güvencesiz ve düşük ücretli işlere hazırlıyor. “Eğitim, sermayenin kısa vadeli ihtiyaçlarına göre değil, çocukların pedagojik gelişimine göre planlanmalı” değerlendirmesi, eleştirilerin ortak noktası olarak öne çıkıyor.
GİDEREK AÇILAN MAKAS
Resmi verilere göre mesleki ve teknik eğitim ile genel ortaöğretim programları arasındaki bütçe farkı her yıl arttı. 2022 yılında mesleki ve teknik liseler için 50 milyar 927 milyon TL harcanırken, genel ortaöğretim programlarına ayrılan kaynak 28 milyar 120 milyon TL’de kaldı. Aynı yıl başlayan fark, sonraki yıllarda katlanarak büyüdü.
2023 yılında mesleki ve teknik ortaöğretim için 103 milyar 468 milyon TL, genel ortaöğretim programları için ise 61 milyar 901 milyon TL harcama yapıldı. Bu dönemde Anadolu, fen ve sosyal bilimler liselerini kapsayan akademik programların payı görece sınırlı kaldı.
2024 yılına gelindiğinde tablo daha da belirginleşti. Mesleki ve teknik ortaöğretime 202 milyar 464 milyon TL kaynak aktarılırken, genel ortaöğretim programları için 122 milyar 364 milyon TL harcandı. Aradaki fark, eğitim bütçesindeki önceliklerin yönünü net biçimde ortaya koydu.
2025’TE REKOR SEVİYE
Ocak-Kasım 2025 döneminde ise makas çarpıcı boyutlara ulaştı. Genel ortaöğretim programları için 149 milyar 87 milyon TL harcanırken, mesleki ve teknik eğitim için 250 milyar 703 milyon TL’lik kaynak kullanıldı. Böylece mesleki eğitim harcamaları, akademik liselere ayrılan bütçeyi açık ara geride bıraktı.
BU POLİTİKA NE ANLAMA GELİYOR?
Uzmanlara göre bu bütçe dağılımı, Türkiye’de ortaöğretimin yönünü açık biçimde ortaya koyuyor. Mesleki eğitim merkezli yaklaşım, iş gücü piyasasına hızlı eleman yetiştirmeyi hedeflerken, genel eğitimin ikinci plana itilmesi eleştiriliyor. Eğitimciler, uzun vadede bu tercihin bilimsel düşünme, akademik üretim ve sosyal gelişim üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği görüşünde.
Türkiye’de mesleki ve teknik eğitim, 2000’li yılların ortasından itibaren ekonomik büyüme ve sanayileşme hedefleriyle birlikte yeniden yapılandırıldı. MEB harcamaları içinde mesleki eğitimin payı bu süreçte düzenli olarak artırıldı. Ancak bu artış, eğitimde eşitlik, çocuk hakları ve güvenli çalışma koşulları tartışmalarını da beraberinde getirdi.
2025 bütçe verileri, mesleki eğitim harcamaları ile genel ortaöğretim arasındaki farkın artık yapısal bir tercihe dönüştüğünü gösteriyor. Bu tablo, “Eğitim sistemi kimin için ve ne amaçla şekilleniyor?” sorusunu yeniden gündeme taşıyor. Önümüzdeki dönemde MEB’in bu politikalara yönelik eleştiriler karşısında nasıl bir adım atacağı merak konusu.