haberebakis.com
Türkiye’nin en değerli fıstık çamı havzalarından biri olan Madra Dağı, yenilenebilir enerji yatırımlarının yeni hedefi haline geldi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, dağın zirve hattını kapsayan rüzgâr enerji santrali (RES) projesinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarını askıya çıkararak sürecin fitilini ateşledi. Daha önce maden projeleriyle delik deşik edilen bölge, şimdi de dev pervanelerin gölgesinde kalma riskiyle karşı karşıya. Planlara göre yaklaşık 350 bin metrekarelik bir alan üretim ve yol alanı olarak betona teslim edilecek. Uzmanlar, “temiz enerji” adı altında yürütülen projenin, bölgedeki içme suyu kaynakları ve nadir bulunan flora yapısı üzerindeki tahribatına dikkat çekiyor.
Saden Enerji tarafından hayata geçirilmek istenen proje kapsamında, İzmir ve Balıkesir illerinin kesişim noktasındaki kritik zirve hattına 10 adet rüzgâr türbini ve bir şalt sahası kurulması hedefleniyor. Bakanlığın yaklaşık iki yıl önce verdiği “ÇED olumlu” kararı, bölgedeki tarım, mera ve orman alanlarının iç içe geçtiği ekosistemi doğrudan etkiliyor. Özellikle Bergama Belediyesi’nin uyarılarında yer alan “İçme ve Kullanma Suyu Uzun Mesafeli Koruma Alanı” vurgusu, projenin sadece ağaçları değil, bölge halkının yaşamsal kaynaklarını da tehdit ettiğini gösteriyor. Nesli tehlike altındaki kuş türlerinin göç rotası üzerinde yükselmesi planlanan türbinler, doğa savunucuları ile yatırımcıları bir kez daha karşı karşıya getirdi.
TARIM VE MERA ALANLARINDA TÜRBİN SESLERİ
Askıya çıkan planlama dosyası, projenin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planlarında “tarım, mera ve orman” olarak tescilli alanların tam merkezinde yer aldığını itiraf ediyor. 277 bin metrekarelik devasa bir alanın “yenilenebilir enerji üretim alanı” ilan edilmesi, bölgedeki hayvancılık ve tarımsal faaliyetlerin kısıtlanması anlamına geliyor. Köylülerin geçim kaynağı olan meraların enerji santraline dönüştürülmesi, yerel ekonomide yeni bir krizin kapısını aralıyor.
İÇME SUYU HAVZASINA TÜRBİN GÖLGESİ
Projenin en kritik noktalarından biri, Bergama Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nün resmi yazısıyla tescillendi. Proje sahasının bir bölümü, kentin su ihtiyacını karşılayan “İçme ve Kullanma Suyu Uzun Mesafeli Koruma Alanı” sınırları içinde kalıyor. Bu durum, inşaat ve işletme aşamasında yer altı su kaynaklarının kirlenme veya yön değiştirme riskini beraberinde getiriyor.
ENDEMİK TÜRLER VE “ÇAYIR İNCİRKUŞU” TEHLİKEDE
Madra Dağı ekosistemi, sadece ağaçlardan ibaret değil. Uluslararası sözleşmelerle korunan ve nesli “tehlikeye yakın” kategorisinde bulunan çayır incirkuşu, bu bölgenin ev sahipliği yaptığı en hassas türlerden biri. Şirketin hazırladığı flora listesinde bile yer alan Toros akçaağacı ve nadir bir relikt bitki türü olan sarı orman gülü, türbinlerin yaratacağı mikro klima değişikliği nedeniyle yok olma tehdidiyle karşı karşıya.
AK PELİKANLARIN GÖÇ ROTASINDA ENGEL
Bölge, kuş bilimciler (ornitologlar) için de hayati öneme sahip. RES sahası, ak pelikanların ana göç rotası üzerinde bulunurken; şahin ve delice doğan gibi yırtıcıların da tali göç rotasıyla kesişiyor. Dev kanatların yaratacağı hava akımı ve çarpışma riskleri, binlerce yıldır değişmeyen bu doğal trafiği durma noktasına getirebilir.
Madra Dağı, Ege Bölgesi’nin en önemli ekolojik koridorlarından biri olarak biliniyor. Özellikle fıstık çamı (Pinus pinea) üretimiyle dünyaca ünlü olan bölge, son yıllarda altın ve taş ocakları gibi madencilik faaliyetlerinin kıskacı altındaydı. RES projeleri kağıt üzerinde “çevreci” olarak görünse de, orman dokusunun bütünlüğünü bozması ve kuş göç yolları üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle akademik çevrelerde tartışmalı bir konu. 2026 yılı hedefleri doğrultusunda enerji yatırımları hız kazanırken, koruma-kullanma dengesinin Madra aleyhine bozulması endişeleri artırıyor.
-
Proje kaç türbinden oluşuyor? Saden Enerji tarafından hazırlanan plan kapsamında bölgeye toplam 10 adet rüzgâr türbini kurulması planlanıyor.
-
Hangi alanlar doğrudan etkilenecek? Proje alanı tarım, mera ve orman alanlarının kesişim noktasında yer alıyor; ayrıca bir kısmı içme suyu koruma alanı sınırlarında.
-
Kuş göçleri açısından risk nedir? Alan, ak pelikanların ana göç rotası üzerinde. Türbinlerin pervaneleri kuşlar için ciddi bir çarpışma ve ölüm riski oluşturuyor.
