Haberebakis.com
İran’da ekonomik kriz ve yerel para biriminin hızla değer kaybetmesiyle başlayan protestolar 17’nci gününe girerken, bilanço her geçen gün ağırlaşıyor. İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), olaylarda hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bin 550’ye ulaştığını, 1134 kişinin yaralandığını ve 18 bin 434 kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
İRAN PROTESTOLARINDA ÖLÜ SAYISI ARTIYOR
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın yayımladığı son rapora göre, ülkede devam eden gösterilerde yaşamını yitirenlerin büyük bölümünü siviller oluşturuyor. Verilere göre ölenlerin 2 bin 403’ü protestolara katılan göstericilerden, 147’si ise emniyet güçlerinden oluşuyor.
Raporda ayrıca hayatını kaybedenler arasında 12’si 18 yaşından küçük olmak üzere çok sayıda çocuk ve gencin bulunduğu bilgisi yer aldı. Bu durum, protestoların toplumun tüm kesimlerini etkileyen bir boyuta ulaştığını gösteriyor.
GÖZALTILAR VE YARALILARDA ARTIŞ
HRANA’nın aktardığı bilgilere göre, İran genelinde devam eden protestolar sırasında 1134 kişi yaralandı. Yaralıların bir kısmının durumunun ağır olduğu, bazılarının ise tedaviye erişimde zorluk yaşadığı öne sürülüyor.
Gözaltına alınanların sayısının ise 18 bin 434’e yükseldiği belirtildi. Bu kişilerin önemli bir bölümünün hangi suçlamalarla tutulduğuna dair resmi makamlarca net bir açıklama yapılmadı. İnsan hakları savunucuları, keyfi gözaltı iddialarının arttığına dikkat çekiyor.
RESMİ AÇIKLAMA YOK
İranlı yetkililer, protestolarda hayatını kaybedenler, yaralananlar ve gözaltına alınanlara ilişkin şu ana kadar kapsamlı ve doğrulanabilir bir resmi veri paylaşmadı. Bu durum, kamuoyunda bilgi kirliliği ve belirsizlik yaratıyor.
Bağımsız insan hakları kuruluşları ise sahadan gelen bilgilerle raporlarını güncellemeye devam ediyor. HRANA, farklı şehirlerden gelen tanıklıklar, hastane kayıtları ve yerel kaynaklar üzerinden verileri doğruladığını bildiriyor.
BİLANÇO GÜN GEÇTİKÇE AĞIRLAŞIYOR
HRANA, 16’ncı güne ilişkin yayımladığı önceki raporunda ölü sayısının 664, gözaltına alınanların sayısının ise 10 bin 721 olduğunu açıklamıştı. Son açıklanan rakamlar, sadece bir gün içinde yaşanan dramatik artışı gözler önüne seriyor.
Uzmanlara göre bu hızlı yükseliş, olayların kontrol altına alınamadığını ve şiddet düzeyinin arttığını gösteriyor.
PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI?
İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi, hayat pahalılığı ve artan işsizlik nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başladı.
Kısa sürede farklı şehir ve bölgelere yayılan gösteriler, ekonomik taleplerin ötesine geçerek siyasi ve sosyal hoşnutsuzluğun da dile getirildiği geniş çaplı protestolara dönüştü.
HALK NE TALEP EDİYOR?
Göstericiler; yüksek enflasyon, işsizlik, temel gıda fiyatlarındaki artış ve alım gücündeki dramatik düşüş nedeniyle hükümetten somut adımlar atılmasını istiyor.
Ekonomistler, ülkedeki ekonomik krizin uzun süredir yapısal sorunlardan kaynaklandığını ve kısa vadeli önlemlerle çözülemeyeceğini belirtiyor.
BU GELİŞMELER İRAN HALKINI NASIL ETKİLEYECEK?
Uzmanlara göre, protestoların bu şekilde devam etmesi halinde hem sosyal hem de ekonomik istikrarsızlık daha da derinleşebilir. Turizm, ticaret ve yatırım alanlarında ciddi kayıplar yaşanabileceği ifade ediliyor.
Ayrıca gözaltıların ve ölümlerin artması, uluslararası kamuoyunun İran üzerindeki baskısını da artırabilir.
BUNDAN SONRA NE OLACAK?
Analistler, hükümetin önümüzdeki günlerde alacağı kararların sürecin seyrini belirleyeceğini vurguluyor. Ekonomik reform adımları atılmadığı takdirde, protestoların daha da yayılabileceği ve şiddet düzeyinin artabileceği öngörülüyor.
İran halkı ise yaşanan kayıpların ardından net ve somut adımlar bekliyor.
