Nöbetçi Eczaneler
haberebakis.com
Son dönemde sağlık sistemine ilişkin veriler, vatandaşların en temel ihtiyaçlardan birine erişimde ciddi sorunlar yaşadığını ortaya koydu. Özellikle ekonomik koşulların ağırlaşması ve sistemsel engeller, hastaların tedavi süreçlerini doğrudan etkileyen bir tablo oluşturdu. Eczanelerde yaşanan sıkıntılar ve geciken tedaviler, sorunun boyutunu gözler önüne seriyor.
TÜRKİYE AVRUPA’DA SON SIRAYA GERİLEDİ
Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) ve Avrupa İlaç Üreticileri ve Dernekleri Federasyonu (EFPIA) verilerine göre Türkiye, ilaca erişimde Avrupa’daki 36 ülke arasında son sırada yer aldı. Ekonomik nedenler, geri ödeme listesi sorunları ve uzun ruhsat süreçleri bu tablonun temel nedenleri olarak öne çıktı.
YENİLİKÇİ İLAÇLARDA ERİŞİM NEREDEYSE YOK
Türkiye’de özellikle yeni nesil tedavilere erişim ciddi şekilde sınırlı kaldı. Avrupa’da yenilikçi ilaçlara erişim oranı %46 seviyesine ulaşırken, Türkiye’de bu oran yalnızca %3’e kadar düştü.
Bu fark, sağlık sistemleri arasındaki yapısal ayrışmayı açık şekilde ortaya koyuyor.
ERİŞİM ORANI HER YIL GERİLİYOR
Veriler, Türkiye’de ilaca erişimin giderek kötüleştiğini gösteriyor.
2021’de %21 olan toplam erişim oranı, 2024 itibarıyla %13’e geriledi.
Bu düşüş, hem devletin geri ödeme kapsamını hem de bireysel erişim imkanlarını doğrudan etkiliyor.
YENİ İLAÇLAR TÜRKİYE’YE ULAŞMIYOR
OECD ülkeleri ve ABD’de piyasaya sunulan 287 yeni ilaç incelendiğinde, Türkiye’de bu ilaçların sadece %4’üne erişilebildiği ortaya çıktı.
ABD’de bu oran %74’e, Almanya’da %52’ye kadar çıkıyor. Bu durum, Türkiye’nin yeni tedavilere erişimde ciddi bir gecikme yaşadığını gösteriyor.
KRİZİN ÜÇ ANA NEDENİ
Uzmanlara göre sorunun temelinde üç kritik başlık yer alıyor:
- Vatandaşın alım gücündeki ciddi düşüş
- İlaç ruhsatlandırma süreçlerinin uzunluğu
- Yenilikçi ilaçların geri ödeme listesine alınmaması
Bu üç faktör birleştiğinde, hastalar için erişim neredeyse imkânsız hale geliyor.
SAĞLIK HARCAMALARI OECD’NİN GERİSİNDE
Türkiye’nin sağlık harcamalarının milli gelir içindeki payı da dikkat çekici seviyede düşük. 2022’de bu oran %3,7’ye gerilerken, OECD ortalaması %9,2 olarak kaydedildi.
Bu fark, sağlık sisteminin finansman gücünü doğrudan etkiliyor.
Pandemi sonrası dönemde dünya genelinde sağlık sistemleri yeniden yapılandırılırken, birçok ülke ilaç erişimini artıracak politikalar geliştirdi. Avrupa ülkeleri özellikle yenilikçi ilaçları geri ödeme kapsamına alarak erişimi genişletti.
Türkiye’de ise kur politikaları, fiyatlandırma sistemi ve bütçe kısıtları nedeniyle ilaç tedarik zincirinde kırılmalar yaşandığı belirtiliyor. Uzmanlar, mevcut modelin sürdürülebilir olmadığını ve reform ihtiyacının giderek arttığını vurguluyor.
• Türkiye ilaca erişimde kaçıncı sırada?
Türkiye, Avrupa’daki 36 ülke arasında son sırada yer alıyor.
• Yenilikçi ilaçlara erişim oranı nedir?
Türkiye’de bu oran %3 seviyesine kadar düşmüş durumda.
• İlaçlara neden ulaşılamıyor?
Ekonomik sorunlar, geri ödeme sistemi ve ruhsat süreçleri temel nedenler arasında gösteriliyor.