Dış ticarette olumlu gelişme

Türkiye ekonomisinin en önemli göstergelerinden biri olan dış ticaret verileri, 2026 yılı Nisan ayında dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Dış Ticaret Endeksleri, ihracatın hem değer hem de miktar açısından güçlendiğini gösterirken, ithalatta ise yavaşlama yaşandığını ortaya koydu. Bu tablo, dış ticaret dengesi açısından olumlu sinyaller veriyor.

Verilerin en dikkat çekici yönü, Türkiye’nin yurt dışına sattığı ürünlerin hem fiyatının hem de miktarının artmış olmasıdır. Başka bir ifadeyle Türkiye sadece daha fazla mal satmakla kalmamış, sattığı ürünlerden daha yüksek gelir elde etmeyi de başarmıştır.

İHRACATTA ÇİFTE BAŞARI

Nisan ayında ihracat birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13,7 arttı. Bu gösterge, Türkiye’nin ihraç ettiği ürünlerin ortalama satış fiyatlarının yükseldiğini ifade ediyor. Yani aynı miktarda mal satılsa bile elde edilen gelir geçen yıla göre daha yüksek gerçekleşti.

Özellikle yakıt ürünlerinde yüzde 49,1’lik fiyat artışı dikkat çekti. Hammaddelerde yüzde 16,1, imalat sanayinde ise yüzde 11,1 oranında fiyat artışı yaşandı. Gıda, içecek ve tütün grubunda da yüzde 11,5’lik yükseliş görüldü.

Ancak ihracattaki başarı yalnızca fiyat artışından kaynaklanmıyor. İhracat miktar endeksi de yüzde 7,6 arttı. Bu da Türkiye’nin dünya pazarlarına daha fazla ürün gönderdiğini gösteriyor.

Hammadde ihracatındaki yüzde 18,1’lik miktar artışı dikkat çekerken, imalat sanayindeki yüzde 10,8’lik yükseliş de üretim gücünün dış pazarlara yansımaya devam ettiğini ortaya koyuyor. Gıda, içecek ve tütün ürünlerinde ise yüzde 9,1’lik artış kaydedildi.

Ekonomistler açısından bu durum oldukça önemli. Çünkü ihracat gelirlerinin sadece fiyat artışlarıyla yükselmesi kalıcı bir başarı olarak görülmez. Ancak hem fiyatların hem de satış miktarının birlikte artması, dış talebin güçlü olduğuna ve üretim kapasitesinin korunduğuna işaret eder.

İTHALATTA YAVAŞLAMA DİKKAT ÇEKİYOR

İthalat tarafında ise farklı bir tablo ortaya çıktı. İthalat birim değer endeksi yüzde 11,3 arttı. Yani Türkiye’nin dışarıdan aldığı ürünlerin fiyatları yükselmeye devam etti.

Özellikle yakıt ürünlerinde yüzde 38,9’luk fiyat artışı yaşandı. Enerji maliyetlerinin küresel piyasalardaki gelişmelerden etkilenmeye devam ettiği görülüyor.

Buna karşılık ithalat miktar endeksi yüzde 7,3 geriledi. Başka bir ifadeyle Türkiye geçen yılın aynı dönemine göre daha az ürün ithal etti.

Bu düşüş ilk bakışta olumsuz gibi görünse de ekonomistler açısından farklı anlamlar taşıyor. İthalat miktarındaki gerileme, iç talepteki yavaşlamanın yanı sıra yerli üretimin bazı alanlarda ithalatın yerini almaya başlamasının sonucu olabilir. Ayrıca döviz tasarrufu açısından da dış ticaret dengesine olumlu katkı sağlayabilir.

İmalat sanayinde ithalat miktarının yüzde 3,3 azalması ve yakıt ithalatının yüzde 7,6 düşmesi bu eğilimin önemli göstergeleri arasında yer alıyor.

MEVSİM ETKİLERİNDEN ARINDIRILMIŞ VERİLER DAHA DA OLUMLU

Ekonomik göstergelerde mevsimsel hareketler zaman zaman yanıltıcı sonuçlar verebilir. Bu nedenle uzmanlar mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere ayrı önem verir.

Bu verilere göre ihracat miktar endeksi mart ayında 132,1 seviyesindeyken Nisan ayında yüzde 9,9 artarak 145,2’ye yükseldi. Bu oldukça güçlü bir aylık performans anlamına geliyor.

Aynı dönemde ithalat miktar endeksi ise yüzde 5,1 gerileyerek 131,1’den 124,4’e düştü.

Bu durum dış ticaret açısından oldukça olumlu bir görünüm ortaya çıkarıyor. Çünkü ihracat artarken ithalatın azalması, dış ticaret açığının daralmasına katkı sağlayabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Takvim etkilerinden arındırılmış yıllık verilere bakıldığında da ihracatın yüzde 3,4 arttığı, ithalatın ise yüzde 10,1 gerilediği görülüyor.

DIŞ TİCARET HADDİNDE İYİLEŞME

Verilerde dikkat çeken bir başka gelişme de dış ticaret haddindeki yükseliş oldu.

Dış ticaret haddi, bir ülkenin ihraç ettiği ürünlerin fiyatlarının ithal ettiği ürünlerin fiyatlarına oranını gösterir. Bu oranın yükselmesi, ülkenin dış ticaretten daha avantajlı gelir elde ettiğini ifade eder.

2025 yılı Nisan ayında 88,2 olan dış ticaret haddi, 2026 yılı Nisan ayında 90,1’e yükseldi. Böylece bir yılda 1,9 puanlık iyileşme gerçekleşti.

Her ne kadar endeks hâlâ 100 seviyesinin altında bulunsa da yükseliş yönündeki hareket ekonomistler tarafından olumlu değerlendiriliyor. Çünkü Türkiye ihraç ettiği malların fiyatlarını artırırken, ithal ettiği ürünlerin maliyetlerindeki yükselişi kısmen dengeleyebilmiş durumda.

ÜRETİM VE İHRACAT BAĞLANTISI GÜÇLENİYOR

Nisan ayı verileri genel olarak değerlendirildiğinde Türkiye ekonomisinin üretim ve ihracat tarafında dirençli bir görünüm sergilediği görülüyor. Özellikle imalat sanayindeki çift haneli ihracat artışları, sanayi sektörünün dış pazarlardaki rekabet gücünü koruduğunu ortaya koyuyor.

Bunun yanında ithalat miktarındaki düşüş ve dış ticaret haddindeki yükseliş de dış denge açısından olumlu sinyaller veriyor.

Önümüzdeki dönemde küresel ekonomik koşullar, enerji fiyatları ve Avrupa pazarındaki talep hareketleri Türkiye’nin dış ticaret performansını belirlemeye devam edecek. Ancak Nisan ayı rakamları, Türkiye’nin daha yüksek katma değerli ürünler satarak ihracat gelirlerini artırma hedefi doğrultusunda önemli bir mesafe kat ettiğini gösteriyor.

Kısacası Nisan 2026 verileri, Türkiye’nin dünya pazarlarında hem daha fazla ürün sattığını hem de sattığı ürünlerden daha fazla gelir elde ettiğini ortaya koyuyor. Bu da dış ticaret cephesinde ekonomiye moral veren gelişmeler arasında yer alıyor.