Nöbetçi Eczaneler
Haberebakis.com
British Medical Journal’da yayımlanan ve 9 binden fazla hastayı kapsayan yeni bir analiz, zayıflama enjeksiyonlarının bırakılmasının ardından kilo geri dönüşünün son derece hızlı gerçekleştiğini gösterdi. Araştırmaya göre, bu ilaçları kullanan bireyler vücut ağırlıklarının ortalama yüzde 20’sini kaybediyor; ancak tedavi sona erdiğinde ayda ortalama 0,8 kilogram geri alıyor. Bu hız, kişilerin yaklaşık 18 ay içinde eski kilolarına dönmesi anlamına geliyor.
KİLO GERİ DÖNÜŞÜ NEDEN BU KADAR HIZLI?
Çalışmanın başyazarlarından Oxford Üniversitesi’nden Dr. Susan Jebb, kilo verme enjeksiyonlarını kullanan kişilerin, tedavi bittikten sonra hızlı kilo geri dönüşü riski konusunda açıkça bilgilendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Jebb’e göre bu ilaçlar, kısa sürede etkili sonuçlar sağlasa da, bırakıldığında vücudun iştah düzenleme mekanizması eski haline dönüyor.
Jebb, elde edilen bulguların klinik deneylere dayandığını, gerçek yaşam verilerinin ise henüz sınırlı olduğunu ifade ediyor. Bu nedenle, uzun vadeli etkilerin tam olarak anlaşılabilmesi için daha kapsamlı ve uzun süreli izleme çalışmalarına ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor.
ARAŞTIRMADA HANGİ VERİLER İNCELENDİ?
Analizde toplamda 9 binden fazla hastayı kapsayan 37 bilimsel çalışma değerlendirildi. Bu çalışmaların yalnızca sekizi Wegovy ve Mounjaro gibi yeni nesil GLP-1 ilaçlarını doğrudan ele alıyordu. Üstelik bu sekiz çalışmada, ilaçların bırakılmasından sonraki izleme süresi en fazla bir yılla sınırlıydı.
Araştırmacılar, bu nedenle kilo geri alımına ilişkin mevcut rakamların büyük ölçüde tahminlere dayandığını ve uzun vadeli etkileri tam olarak yansıtmadığını belirtiyor.
DİYETLE KİLO VERENLERDE DURUM FARKLI MI?
Araştırmaya göre, yalnızca diyet ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kilo veren kişiler genellikle enjeksiyon kullananlara kıyasla daha az kilo kaybediyor. Ancak bu grupta, kilo geri alımı çok daha yavaş gerçekleşiyor.
Verilere göre, diyet ve egzersizle zayıflayan bireylerde aylık kilo artışı ortalama 0,1 kilogram civarında. Bu rakam, enjeksiyon kullananlarda görülen artışın yaklaşık dörtte biri düzeyinde. Ancak uzmanlar, bu hızın kişiden kişiye ciddi biçimde değişebileceğini vurguluyor.
TEKRAR KİLO ALMA RİSKİ NEDEN BU KADAR YÜKSEK?
Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), bu tür kilo verme enjeksiyonlarını yalnızca obeziteye bağlı ciddi sağlık sorunları yaşayan bireyler için öneriyor. Estetik kaygılarla kilo vermek isteyenler bu kapsama alınmıyor.
Uzmanlar, bu ilaçların tek başına mucizevi bir çözüm olmadığını, mutlaka sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite ile desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, tedavi sonrasında hızlı kilo geri dönüşü kaçınılmaz olabiliyor.
İŞTAH KONTROLÜ NEDEN BİR ANDA KAYBOLUYOR?
Surrey Üniversitesi’nden beslenme uzmanı Dr. Adam Collins’e göre, bu durum ilaçların beyindeki etki mekanizmasıyla doğrudan ilişkili. GLP-1 hormonunu taklit eden bu enjeksiyonlar, iştahı baskılayarak kişinin daha az yemesini sağlıyor.
Ancak uzun süre yapay GLP-1 hormonuna maruz kalan vücut, zamanla kendi doğal hormon üretimini azaltabiliyor ya da bu hormona olan duyarlılığını kaybedebiliyor. İlacın kesilmesiyle birlikte, iştah üzerindeki bu yapay kontrol bir anda ortadan kalkıyor ve kişi yoğun açlık hissiyle karşı karşıya kalabiliyor.
Collins, bu durumun özellikle ilaca güvenip beslenme alışkanlıklarını değiştirmeyen kişilerde daha belirgin olduğunu söylüyor.
BU TEDAVİLER YAŞAM BOYU MU SÜRMELİ?
Bazı hekimler, tekrar kilo alma riskinin yüksek olması nedeniyle bu enjeksiyonların uzun süreli, hatta yaşam boyu düşünülmesi gerektiğini savunuyor. İlacı bırakan birçok kullanıcı, açlık hissinin aniden ve çok yoğun biçimde geri döndüğünü, bunun kontrol edilmesini zorlaştırdığını ifade ediyor.
Bu durum, kilo verme enjeksiyonlarının bir “kür” değil, uzun soluklu bir tedavi yaklaşımı olarak ele alınması gerektiği tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
KULLANIM HIZLA YAYGINLAŞIYOR
Son tahminlere göre, Birleşik Krallık’ta son bir yıl içinde yaklaşık 1,6 milyon yetişkin bu enjeksiyonları kullandı. Bu kişilerin büyük bölümü ilaçları özel reçetelerle temin etti.
Önümüzdeki yıl içinde 3,3 milyon kişinin daha bu tedavilere ilgi duyabileceği öngörülüyor. Bu, ülkedeki her 10 yetişkinden birinin ya bu enjeksiyonları kullandığı ya da kullanmayı düşündüğü anlamına geliyor.
Veriler, kullanımın kadınlar arasında erkeklere kıyasla yaklaşık iki kat daha yaygın olduğunu ve en yoğun talebin 40’lı ve 50’li yaş gruplarında görüldüğünü ortaya koyuyor.
OBEZİTE KRONİK BİR HASTALIK MI?
Glasgow Üniversitesi’nden Prof. Naveed Sattar, kilo verme enjeksiyonlarının hızlı kilo kaybı sağlayarak bazı ek sağlık faydaları sunabileceğini belirtiyor. Sattar’a göre, kısa süreli bile olsa kilo kaybı, eklemler, kalp ve böbrekler üzerindeki yükü azaltabiliyor.
Ancak bu etkilerin kalıcı olup olmadığının anlaşılması için daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç var. Sattar, ilaçların üç-dört yıl boyunca kullanılması halinde, yaşam tarzı değişiklikleriyle elde edilmesi zor olan kalıcı kilo kaybının mümkün olabileceğini ifade ediyor.
NHS kapsamında bu ilaçlar otomatik olarak reçete edilemiyor. Wegovy en fazla iki yıl süreyle reçete edilebilirken, Mounjaro için şu an net bir süre sınırı bulunmuyor.
UZMANLAR NE ÖNERİYOR?
İlaç üreticileri ve sağlık otoriteleri, kilo verme enjeksiyonlarının mutlaka sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve tıbbi takip ile birlikte yürütülmesi gerektiğini vurguluyor.
Tedavi sona erdiğinde yaşanan kilo artışının, bireysel irade eksikliğinden değil, obezitenin biyolojik ve kronik doğasından kaynaklandığı belirtiliyor. Bu nedenle uzmanlar, kilo yönetiminin kısa vadeli değil, uzun vadeli bir sağlık süreci olarak ele alınması gerektiğini söylüyor.
HIZLI KAYIP, HIZLI GERİ DÖNÜŞ
Araştırmalar, Wegovy ve Mounjaro gibi kilo verme enjeksiyonlarının etkili olduğunu, ancak bırakıldıklarında kilonun çok hızlı şekilde geri gelebileceğini ortaya koyuyor. Uzmanlara göre, bu tedaviler tek başına kalıcı bir çözüm değil; uzun vadeli yaşam tarzı değişiklikleriyle desteklenmedikçe, verilen kilonun geri alınması büyük ölçüde kaçınılmaz.